Từ lợi thế về điều kiện tự nhiên với nguồn hoa phong phú, nghề nuôi ong lấy mật ở Kỳ Xuân đang từng bước trở thành hướng phát triển kinh tế phù hợp, mang lại nguồn thu nhập cho nhiều hộ dân. Tuy nhiên, khi quy mô đàn ong ngày càng được mở rộng, bài toán đầu ra cho sản phẩm vẫn là nỗi trăn trở của người nuôi.

Nuôi ong không đòi hỏi nhiều diện tích, vốn đầu tư ban đầu không quá lớn, lại tận dụng được nguồn hoa sẵn có trong tự nhiên. Với sự cần cù, chịu khó, tích lũy kinh nghiệm và chủ động học hỏi kỹ thuật, người dân ngày càng quan tâm phát triển đàn ong, chăm sóc và khai thác mật đúng thời điểm.

Một trong những người tiên phong với mô hình nuôi ong ở xã Kỳ Xuân, ông Nguyễn Xuân Bính (thôn Hà Phong, xã Kỳ Xuân) cho biết, nuôi ong không đơn thuần là đặt thùng rồi chờ đến mùa lấy mật. Muốn đàn ong phát triển tốt, người nuôi phải hiểu tập tính của ong, thường xuyên theo dõi để kịp thời chăm sóc, giữ cho đàn ong khỏe mạnh, đồng thời phải tạo được nguồn hoa ổn định. Vì vậy, việc trồng và phát triển các loại cây có hoa là yếu tố rất quan trọng, vừa tạo nguồn thức ăn tự nhiên cho ong, vừa góp phần nâng cao chất lượng và sản lượng mật.

Hiện gia đình ông Bính duy trì gần 20 đàn ong, mang lại nguồn thu nhập đáng kể. Từ hiệu quả bước đầu, ông tiếp tục duy trì, chăm sóc và từng bước mở rộng đàn, gắn nghề nuôi ong với phát triển cây trồng, tạo nguồn hoa phục vụ đàn ong quanh năm.

Không chỉ đem lại giá trị kinh tế, nghề nuôi ong còn có ý nghĩa đối với sản xuất nông nghiệp và bảo vệ môi trường. Trong quá trình tìm hoa lấy mật, ong góp phần thụ phấn cho nhiều loại cây trồng, tạo sự gắn kết tự nhiên giữa chăn nuôi, trồng trọt. Cách làm này hạn chế việc phải đầu tư quá nhiều chi phí cho thức ăn nhân tạo, đồng thời góp phần giữ gìn cảnh quan và môi trường sinh thái.

Tuy nhiên, phía sau sự phát triển của những đàn ong là nỗi lo về đầu ra sản phẩm. Những chai mật ong thơm ngon, bảo đảm chất lượng nhưng để tìm được thị trường tiêu thụ ổn định vẫn là bài toán không dễ đối với người nuôi.

Chị Trần Thị Lộc (thôn Tân Phong, xã Kỳ Xuân) chia sẻ: Gia đình hiện có hơn 25 đàn ong, mỗi mùa thu hoạch gần 200 lít mật. Tuy nhiên, phần lớn mật ong được tiêu thụ theo hình thức nhỏ lẻ, thông qua người quen, khách hàng trong và ngoài địa phương. 

Để nghề nuôi ong phát triển bền vững, câu chuyện không chỉ dừng lại ở việc tăng số lượng đàn ong hay sản lượng mật mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng và tìm được đầu ra ổn định. Người nuôi cần chú trọng quy trình chăm sóc, khai thác, bảo quản nhằm giữ chất lượng mật; đồng thời từng bước liên kết thành tổ, nhóm hoặc hợp tác để tạo sản lượng hàng hóa ổn định. Cùng với đó, cần quan tâm đầu tư bao bì, nhãn mác, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và đẩy mạnh quảng bá trên các nền tảng số để sản phẩm tiếp cận rộng hơn với người tiêu dùng.

Theo ông Nguyễn Quốc Lập, Tổ trưởng Tổ hội nghề nghiệp nuôi ong xã Kỳ Xuân: Từ những hộ nuôi nhỏ lẻ ban đầu, người dân đã từng bước hình thành sự liên kết thông qua Tổ hội nghề nghiệp nuôi ong. Hiện Tổ hội có 22 thành viên, là nơi các hộ cùng trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật, chia sẻ cách chăm sóc, nhân đàn và khai thác mật. Việc tập hợp những người cùng nghề không chỉ giúp nâng cao kiến thức, kỹ thuật nuôi ong mà còn tạo tiền đề để các hộ liên kết trong sản xuất, từng bước xây dựng sản phẩm có chất lượng, hình thành sản lượng hàng hóa và tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định.

Ông Nguyễn Đình Chiến - Phó chủ tịch HND xã cho biết, nhận thấy nuôi ong lấy mật phù hợp với điều kiện tự nhiên và tập quán sản xuất của người dân địa phương, cấp ủy, chính quyền xã Kỳ Xuân đang quan tâm hỗ trợ để mô hình từng bước phát triển theo hướng ổn định, bền vững. Tổ hội đang tập trung xây dựng sản phẩm mật ong đạt OCOP 3 sao, hướng tới chuẩn hóa sản phẩm từ chất lượng, bao bì, nhãn mác đến các điều kiện cần thiết để nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường.

Việc xây dựng sản phẩm OCOP không chỉ mang ý nghĩa hoàn thiện một sản phẩm hàng hóa mà còn mở ra cơ hội để mật ong Kỳ Xuân được quảng bá bài bản hơn, từng bước tiếp cận các cửa hàng, điểm giới thiệu sản phẩm và các kênh phân phối phù hợp. Đây cũng là cơ sở để người nuôi mạnh dạn đầu tư, nâng cao chất lượng và chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa. Về lâu dài, khi mật ong được xác định là một sản phẩm có tiềm năng của địa phương, sự kết nối giữa người nuôi, tổ chức sản xuất, cơ sở kinh doanh và các kênh phân phối sẽ có ý nghĩa quan trọng. Một đầu ra ổn định không chỉ giúp người dân yên tâm duy trì nghề mà còn tạo động lực đầu tư mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm.